Samenvatting Stephen R. Covey – De zeven eigenschappen van effectief leiderschap

Intro: Paradigma’s en principes

  • Je hebt de principiële levenshouding (basisregels: integriteit, nederigheid, trouw, gematigdheid, moed, rechtvaardigheid, geduld, ijver, eenvoud, bescheidenheid, gulden regel)en de pragmatische levenshouding (gebaseerd op: persoonlijke prestaties, status, attitudes, gedrag, vaardigheden). Coveys boek is in feite een pleidooi voor de principiële levenshouding als basis voor succes.facetten van de pragmatische levenshouding kunnen bijdragen aan succes, maar zijn volgens Covey secundair.
  • Een paradigma is een referentiekader: De bril waardoor we kijken. Soms is een paradigma niet langer houdbaar en verandert het, dit zijn vaak eye-openers. ‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ wil een paradigma-verandering teweeg brengen door je te leren denken en handelen vanuit het paradigma van de principiële levenshouding.
  • Een deel van dit nieuwe paradigma is de van binnen naar buiten-benadering. Die leert ons dat je eerst in je privéleven moet slagen, voordat je daarbuiten succes kunt hebben. Je moet bij jezelf beginnen om relaties met anderen te verbeteren. Als je deze benadering niet volgt voel je je al snel slachtoffer van de omstandigheden en tekortkomingen van anderen.
  • Als mens volg je een groei-continuüm, een ontwikkeling van afhankelijkheid (het paradigma voor ‘jij’, want jij zorgt voor mij), via onafhankelijkheid (het paradigma voor ‘ik’, want ik bepaal het nu zelf), naar wederzijdse afhankelijkheid (het paradigma voor ‘wij’, we doen het samen).
  • De zeven eigenschappen volgen dit groei-continuüm: De eerste drie eigenschappen helpen je bij het bereiken van onafhankelijkheid, de volgende drie bij het bereiken van wederzijdse afhankelijkheid. De eigenschappen zijn gebaseerd op de principiële levenshouding en houden rekening met de P/PM-balans: De balans tussen oogsten (P=Productie) en zaaien (PM=ProductieMiddel). Productiemiddelen kunnen zowel materieel, financieel of menselijk zijn.

Eigenschap 1: Wees proactief

  • Een mens heeft zelfbewustzijn. Er zijn drie deterministische theorieën over hoe de aard van de mens wordt bepaald: Genetisch determinisme (bepaald door je genen), psychologisch determinisme (bepaald door je opvoeding) en omgevings determinisme (bepaald door mensen om je heen). Victor Frankl leert ons dat er een ruimte zit tussen stimulus en respons: Natuurlijk zijn er een boel factoren die invloed op je hebben, maar je hebt de vrijheid om zelf te bepalen wat je daarmee doet en hoe je daarop reageert. Dit is de grootste kracht van de mens.
  • Dit vormt de basis voor proactiviteit: Het idee dat je verantwoordelijk bent voor je eigen leven. Ons gedrag is afhankelijk van onze beslissingen, niet van onze omstandigheden. We kunnen gevoelens ondergeschikt maken aan waarden. We kunnen iets veranderen en zijn daar zelf verantwoordelijk voor. Proactiviteit bestaat uit initiatief nemen (niet wachten tot iemand je bij de hand neemt maar zelf actie ondernemen), en je richten op de cirkel van invloed (zaken waarop je zelf invloed kunt uitoefenen) in plaats van op de cirkel van betrokkenheid (zaken die invloed op je hebben maar waar je zelf geen invloed op kunt uitoefenen). Hierdoor vergroot je je crikel van invloed en krijg je meer controle op je leven.
  • Als je proactief bent maak je soms verkeerde keuzes. Dit kun je het beste onmiddellijk erkennen en ervan leren.
  • Het belangrijkste element van proactiviteit is beloftes maken en waarmaken.

Eigenschap 2: Begin met het einde voor ogen

  • Alles wordt tweemaal geschapen: Eerst maak je een plan, en daarna voer je het uit. Hoe scherper je het einddoel voor ogen hebt, hoe groter de kans dat je dit zult bereiken. Eigenschap 2 gaat over het maken van een plan. Een goed leider brengt visie en richting in, het efficiënt uitvoeren van het plan komt daarna. We hebben allemaal al een aantal scenario’s meegekregen door opvoeding en omgeving. Maar een scenario kun je herschrijven op basis van je waarden en wat je het meest waardevol vindt.
  • Een concrete toepassing van dit principe is het schrijven van een persoonlijke missie, een soort eigen grondwet. Hierdoor ben je in staat om je aan te passen aan veranderende omstandigheden op basis van onveranderlijke principes, een harde kern van waarden.
  • Om een persoonlijke missie te kunnen schrijven moeten we beginnen bij de kern van onze cirkel van invloed. Deze kern bestaan uit vier elementen: zekerheid (waardigheid, identitiet, zelfrespect en fundamentele persoonlijke kracht), sturing (richting die je op wil in het leven), wijsheid (samenhang tussen principes, beoordelingsvermogen,onderscheidingsvermogen en begrip) en kracht (energie om keuzes te maken en beslissingen te nemen).
  • Mensen hebben vaak uit zichzelf al een kern bepaald, bijvoorbeeld de partner, het gezin, geld, werk, bezit, genot, vriendschap/vijandschap of geloof. Vaak is het een combinatie van deze uitgangspunten. Covey pleit voor een kern op basis van principes, omdat die onveranderlijk zijn, zij zekerheid geven, effectief zijn en gebaseerd zijn op realiteit.
  • Door serieus zelfonderzoek kun je je basisparadignma’s afstemmen op goede principes en een effectief centrum creëren. Dit centrum moet concreet zijn en binnen je cirkel van invloed liggen. Je persoonlijke missie kun je herschrijven op basis van voortschrijdend inzicht, dit proces dwingt je ook om je prioriteiten te overdenken.
  • Je linker hersenhelft is meer logisch/verbaal ingesteld let op details en denkt sequentieel. Je rechterhelft meer intuïtief/creatief, bekijkt het geheel en de verbanden tussen de delen en denkt structureel.Het komt de kwaliteit van je missie ten goede als je beide helften gebruikt. In onze cultuur is de linkerhelft dominant, dus moet je extra moeite doen om de rechterhelft te activeren. Dit kun je doen door het perspectief te verbreden (fantaseren over lange termijn), te visualiseren (voorstellen hoe mijn doel eruitziet).
  • Je kunt je persoonlijke missie opdelen in de verschillende rollen die je hebt.
  • Je kunt ook een missie opstellen voor je gezin of het bedrijf waar je werkt

Eigenschap 3: Belangrijke zaken eerst

  • Deze eigenschap gaat over het uitvoeren van het scenario dat je bij de vorige eigenschap hebt opgesteld. Dankzij onze onafhankelijke wil zijn we in staat om belangrijke beslissingen te nemen en daarnaar te handelen. In hoeverre dat lukt is afhankelijk van je persoonlijke integriteit: Het vermoegn om de daad bij het woord te voegen en verplichtingen tegenover jezelf na te komen.
  • Bij deze eigenschap zijn leiderschap (wat is belangrijk) en management (efficiency, discipline en belangrijke zaken eerst) belangrijk.
  • Tijdmanagement speelt een belangrijke rol bij deze eigenschap. Covey gaat uit van de vierde generatie, waarbij het gaat om de verbetering van relaties en het bereiken van resultaten, en een goede P/PM-balans. Taken worden verdeeld in een kwadrant aan de hand van twee kernmerken: urgentie en belangrijkheid. Effectieve mensen kunnen onbelangrijke taken laten vallen (hiervoor moet je sterk vasthouden aan je principes). Ze beperken de taken die belangrijk en urgent zijn zoveel mogelijk, en richten zich op taken die belangrijk maar niet urgent zijn (Covey noemt dit kwadrant II). Door deze preventieve focus neemt het aantal urgente én belangrijke taken af.
  • Concreet raadt Covey aan om te werken met een weekplanning. Je schrijft allereerst je rollen op en kist daarna twee of drie belangrijke doelen die je die week wil bereiken. Enkele doelen moeten kwadrant II doelen zijn, en verband houden met je persoonlijke missie. Je plant de tijd in die je nodig hebt om deze doelen te verwezenlijken. Daarna bekijk je afspraken en bepaalt of die nog steeds zinvol zijn. Tenslotte bekijk je elke ochtend je planning voor de dag. Als het goed is, is er nog voldoende ruimte in je agenda voor spoedgevallen en ad-hoc taken.
  • Als het gaat om mensen kun je niet denken in termen van efficiency, sommige zaken hebben tijd en aandacht nodig en vragen om een aanpassing van je planning.
  • Om effectief te kunnen werken moet je soms delegeren: Het overdragen van verantwoordelijkheid aan mensen met genoeg kennis en ervaring. je kunt het beste delegeren aan de rentmeester, wat betekent dat je resultaten afspreekt maar niet de methode bepaalt. Je bespreekt de gewenste resultaten en bespreek de basisregels, dit zijn zaken die de rentmeester niet mag doen. Stel voldoende hulpmiddelen ter beschikking, zorg voor aansprakelijkheid door een norm, rapportage en evaluatie af te spreken, en bespreek vooraf de consequenties van het wel/niet halen van de norm. En heb vervolgens vertrouwen in de rentmeester.

Eigenschap 4: Denk win-win

  • Alleen onafhankelijke mensen kunnen methoden ontwikkelen die echt van belang zijn bij de omgang met anderen: je bouwt een relatie op vanuit je eigen kern, je cirkel van invloed. Om te kunnen kiezen voor wederzijdse afhankelijkheid moet je proactief zijn, een centrum van goede principes hebben, en trouw kunnen blijven aan je eigen prioriteiten.Alleen dan ben je in staat om een vruchtbare, langdurige relatie met anderen op te bouwen.
  • De P/PM-balans speelt ook een rol in relaties, je moet een relatie immers ook onderhouden (Covey noemt dit stortingen op de emotionele bankrekening) om het vertrouwen van anderen te krijgen. Je kunt stortingen doen door de ander te begrijpen, aandacht voor details te hebben, je beloftes na te komen, verwachtingen te verduidelijken en integriteit tonen (oprecht en in balans zijn, mensen beoordelen op basis van dezelfde principes). Ook kun je je oprecht verontschuldigen voor fouten of onvoorwaardelijke liefde tonen.
  • Er zijn 6 paradigma’s van menselijke interactie: win-win (streven naar voordeel voor beide partijen, samenwerking in plaats van rivaliteit), winnen-verliezen (misbruik van positie, macht of bezit), verliezen-winnen (aardig gevonden willen worden, vredesstichter willen zijn), verliezen-verliezen (wraak), winnen (alleen opkomen voor eigen belang) en win-win-of-geen-akkoord (geen akkoord is ook een optie). Welk paradigma het beste is hangt van de situatie af. Maar als er sprake is van wederzijdse afhankelijkheid in win-win de beste optie. Een compromis is een afgezwakte versie van win-win.
  • Voor win-win zijn 5 zaken nodig: Karakter (integriteit, volwassenheid – het vermogen om voor je eigen overtuiging op te komen zonder voorbij te gaan aan die van anderen), een overvloedmentaliteit,vertrouwen (voldoende saldo op de emotionele bankrekening), overeenkomsten met een rentmeester, structuur (omgeving moet win-win stimuleren en waarderen) en eengoed proces (persoon scheiden van probleem, je richten op belangen in plaats van oorspronkelijke standpunten, opties bedenken voor beide partijen, bekijk en begrijp het probleem van de andere kant en snap achterliggende pijn, spreek resultaten af die je moet bereiken voor een oplossing die voor iedereen aanvaardbaar is, bedenk manieren om daar te komen.)

Eigenschap 5: Eerst begrijpen dan begrepen worden

  • ‘Eerst begrijpen’ betekent een grote paradigmaverschuiving. Normaal gesproken proberen we altijd eerst begrepen te worden: we luisteren om antwoord te kunnen geven. We filteren alles door onze eigen paradigma’s en projecteren onze eigen film op het leven van iemand anders.
  • Om iemand écht goed te begrijpen moet je empatisch luisteren. Dit betekent luisteren met de intentie de ander te begrijpen. Je verplaatst je in de ander en luistert vanuit zijn of haar paradigma. Je doet dit zonder te oordelen. Het voordeel van empatisch luisteren is dat het gedetailleerde informatie oplevert. Het nadeel is dat het moeite kost, en je moet je kwetsbaar op durven stellen. Wanneer je naar anderen leert luisteren, merk je dat de manier waarop mensen dingen waarnemen enorm kan verschillen. Maar in een situatie van wederzijdse afhankelijkheid leer je deze verschillen te waarderen en gebruiken.
  • Volwassenheid is het evenwicht tussen moed en consideratie. Begrijpen vereist consideratie; begrepen worden vergt moed. Wanneer je je ideeeën op een duidelijke concrete manier zichtbaar kunt maken en vooral binnen de juiste context weet te plaatsen – door begrip te tonen voor de paradigma’s en bedenkingen van de ander – vergroot je de geloofwaardigheid van je eigen ideeën.
  • Door empatisch te luisteren gebruik je je cirkel van invloed en werk je van binnen naar buiten. Hierdoor vergroot je je eigen cirkel van invloed

Eigenschap 6: Synergie

  • Synergie is de meerwaarde van het geheel ten opzichte van de delen. Het vormt de essentie voor leiderschap op basis van principes.
  • Bij synergetische communicatie stel je je open voor nieuwe mogelijkheden, je gaat er vanuit dat alle partijen gezamenlijk meer inzicht verschaffen en van elkaar kunnen leren. Je maakt gebruik van ieders creativiteit.
  • Voor synergie is vertrouwen nodig (saldo op emotionele bankrekening) en een goede sfeer. Je moet bereid zijn te zoeken naar de derde weg, en win-win denken. Je moet de onderlinge verschillen onderkennen en op waarde schatten. Door anderen de ruimte te geven en te begrijpen, kun je remmende krachten wegnemen
  • Zelfs in een vijandige omgeving kun je streven naar synergie door beledigingen niet persoonlijk op te vatten, negatieve energie uit de weg te gaan en te letten op kwaliteiten en het positieve in mensen en dat naar voren te halen.

Eigenschap 7: Houd de zaag scherp

  • Deze eigenschap heeft betrekking op het onderhoud aan jezelf, je eigen PM. Onderhoud moet je uitvoeren op vier verschillende vlakken: lichamelijk (gezond eten, rust, ontspanning en beweging), spiritueel (trouw zijn aan je eigen waarden, inspiratie), geestelijk (blijven doorleren en niet wekkwijnen voor de TV/computer) en sociaal-emotioneel (sociaal, emotioneel, relaties)
  • We kunnen andere mensen helpen door ze een onvervromd beeld van zichzelf terug te geven, ze te erkennen en als verantwoordelijke mensen bejegenen. We kunnen alles wat we zelf hebben geleerd overbrengen.
  • Er moet evenwicht zijn tussen de vier vlakken omdat ze een effect op elkaar hebben. Als je vernieuwt of verbetert op een van de vlakken heeft dat effect op de andere drie. Zo kom je in een opwaartse spiraal terecht